Wat is het mantelzorgstatuut?

Twee verschillende types erkenningsattesten voor mantelzorgers

Vanaf 1 september 2020 kan je als mantelzorger een officiële erkenning aanvragen: ‘het mantelzorgstatuut’. Dit statuut bestaat eigenlijk uit twee types erkenningen: (1) een algemene erkenning als mantelzorger en (2) een erkenning als mantelzorger met sociaal voordeel. Bekijk de voorwaarden en gevolgen van elk type erkenningsattest aandachtig vooraleer je een aanvraag doet! Onze infographic kan je ook helpen.

1. Algemene erkenning als mantelzorger

Dit attest geeft je een algemene erkenning als mantelzorger. Het is na aanvraag onbeperkt geldig en er staat geen beperking op het aantal erkennende mantelzorgers dat de zorgvrager mag hebben. Om deze erkenning aan te vragen moeten de mantelzorger en de persoon voor wie deze zorgt aan een beperkt aantal voorwaarden voldoen:

  • De geholpen persoon heeft zorg en ondersteuning nodig omwille van zijn/haar hoge leeftijd, gezondheidstoestand of handicap en verblijft in België.
  • De mantelzorger biedt regelmatig hulp en/of ondersteuning op een niet-professionele basis.
  • De mantelzorger houdt rekening met de noden en wensen van de geholpen persoon.
  • De mantelzorger heeft een vertrouwensrelatie of een nauwe affectieve of geografische relatie met de geholpen persoon.
  • De mantelzorger is ingeschreven in het bevolkings- of vreemdelingenregister en verblijft in België.
  • Er is minstens één professionele zorgverlener die de mantelzorger bijstaat in de zorg.

Aanvraagprocedure: Aan te vragen via een verklaring op eer. Je kan deze verklaring op eer bekomen bij jouw ziekenfonds. De verklaring op eer moet zowel door jou als de persoon voor wie je zorgt ondertekend zijn.

Tip: Maak een kopie van de ingevulde verklaring op eer alvorens het terug te bezorgen aan het ziekenfonds. Zowel jouw naam, als de naam van de zorgvrager staan hierop. Sommige instanties vragen daarom om naast het mantelzorgattest ook een kopie van de verklaring op eer te bezorgen.

Je kan de verklaring op eer ook bekomen via https://www.devoorzorg-bondmoyson.be/mantelzorgattest of https://www.fsmb.be/nl/mantelzorg

2. Erkenning als mantelzorger met sociaal voordeel

Dit tweede type erkenningsattest is gekoppeld aan één sociaal voordeel, namelijk de mogelijkheid tot het aanvragen van mantelzorgverlof bij je werkgever. Het mantelzorgverlof is enkel mogelijk voor loontrekkenden en ambtenaren en niet voor zelfstandigen of gepensioneerden.

Opgelet! Het is belangrijk dat je deze erkenning pas aanvraagt op het moment dat je zeker bent dat je het mantelzorgverlof wil opnemen. De erkenning is namelijk maar één jaar geldig en het aantal mantelzorgers met dit type attest is beperkt tot 3 per zorgvrager. Om deze erkenning aan te vragen moeten de mantelzorger én de persoon voor wie deze zorgt aan een uitgebreid aantal voorwaarden voldoen:

Voorwaarden mantelzorger:

  • De mantelzorger is ingeschreven in het bevolkings- of vreemdelingen register en verblijft in België
  • De mantelzorger geeft doorlopend of regelmatig hulp en zorg aan de zorgvrager. En dat voor minstens 50 uur per maand of 600 uur per jaar.
  • De mantelzorger heeft een vertrouwensrelatie met de persoon voor wie hij/zij zorgt en geeft die zorg niet vanuit een beroep of als vrijwilliger.
  • De mantelzorger houdt rekening met de noden en levenswensen van de zorgvrager.
  • Er is minstens één professionele zorgverlener die de mantelzorger bijstaat in de zorg.

Voorwaarden zorgvrager:

  • De zorgvrager verblijft in België.
  • De zorgvrager verblijft niet in een residentiële setting, zoals een woonzorgcentrum of voorziening voor personen met een handicap.
  • De zorgvrager voldoet aan een aantal medische criteria. Wat wil dat zeggen?
    • Bij meerderjarige (ouder dan 21 jaar) zorgvragers moet je ten minste 12 punten op de graad van zelfredzaamheid voor de integratietegemoetkoming scoren. Die vaststelling kan gebeuren door de FOD Sociale Zekerheid, Medex of de adviserend arts van het ziekenfonds.
    • Veel zorgvragers hebben al een vaststelling van zorgbehoefte laten uitvoeren. In bepaalde gevallen hoef je geen nieuwe vaststelling te laten uitvoeren. Bijvoorbeeld als je al een zorgbudget voor ouderen of een zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden ontvangt en voldoende punten op de inschaling scoorde.
    • Als de zorgvrager minderjarig is, gelden de scores van het groeipakket (de vroegere kinderbijslag). Je moet ten minste 12 punten scoren of ten minste 6 punten in de derde pijler.

Vraag na bij de Dienst Maatschappelijk Werk of je in aanmerking komt en of je eerdere vaststellingen van zorgbehoefte geldig zijn voor deze erkenning!

Aanvraagprocedure: Aan te vragen via de Dienst Maatschappelijk Werk. Maak een afspraak indien je een erkenning met sociaal voordeel wil aanvragen.

Contactgegevens Dienst Maatschappelijk Werk:
Antwerpen: 015 28 04 55
Oost-Vlaanderen: 09 333 55 00 (optie 3) 
West-Vlaanderen: 056 230 230 (optie 1)
Limburg: 011 22 44 22
Brabant: 02 546 15 12

Meer over het mantelzorgverlof

Je kan als erkende mantelzorger bij je werkgever ook 1 maand mantelzorgverlof aanvragen. Opgepast! Het mantelzorgverlof kan enkel aangevraagd worden als je werkt als loontrekkende of ambtenaar.

Hoe het mantelzorgverlof aanvragen?

Je vraagt het verlof aan door een aangetekend schrijven of een brief te bezorgen aan je werkgever met het bewijs van je erkenning als mantelzorger met het sociaal voordeel. De erkenning kan je aanvragen via de dienst maatschappelijk werk van het ziekenfonds.

Hoe het mantelzorg verlof opnemen? Als je voltijds of deeltijds werkt, kan je één volledige maand mantelzorgverlof opnemen. Als je voltijds werkt, kan je ook ervoor kiezen om een halftijdse of 1/5de vermindering op te nemen.

Sommige mantelzorgers zorgen voor verschillende zorgvragers: per zorgvrager kan je een maand mantelzorgverlof opnemen.

Mantelzorgattest na medische opleiding

Dit mantelzorgattest verschilt van het mantelzorgstatuut. Je kan het verkrijgen na opleiding. Een verpleegkundige leert je medische B-handelingen uitvoeren en gaat na of je de medische techniek onder de knie hebt. Nadien krijg je een mantelzorgattest om te bewijzen dat je medische B-handelingen mag uitvoeren. Medische B-handelingen zijn bepaalde verpleegkundige technieken zoals inspuitingen, sondevoeding, wondverzorging, stomaverzorging, steunkousen… Je komt in aanmerking voor zo een opleiding wanneer je niet betaald wordt voor de zorg die je verleent, je iemand bent uit de naaste omgeving van de zorgvrager en wanneer je de toestemming hebt om deze handeling uit te voeren.

Premies voor zorgvrager en mantelzorger

Voor zorgvrager en mantelzorger bestaan er ook verschillende premies. Elke premie heeft zijn eigen voorwaarden en aanvraagprocedure.

Meer weten?

Andere vragen

Kan ik mantelzorg aanvragen?

Mantelzorg is iets waar je in rolt. Je kan mantelzorg dus niet aanvragen. Mantelzorgers zorgen voor iemand anders vanuit een…

Lees meer

Waarom je zorg nu al plannen?

Als je gezondheidsproblemen ondervindt wegens ziekte, ouderdom of handicap kan het belangrijk zijn om tijdig een aantal zaken vast te…

Lees meer

Wat doet de Dienst Maatschappelijk Werk?

Hoor je ook soms je buurman zeggen dat de maatschappelijk werkster is geweest? Of heb je gelezen dat je voor…

Lees meer