Waarom je zorg nu al plannen?

Als je gezondheidsproblemen ondervindt wegens ziekte, ouderdom of handicap kan het belangrijk zijn om tijdig een aantal zaken vast te leggen. Op die manier kan je ervoor zorgen dat jouw wensen gerespecteerd worden wanneer je niet meer zo mondig bent, fysiek niet meer in staat bent zelf beslissen te nemen of niet meer helder kan nadenken. Zo kan je bijvoorbeeld vastleggen wie je financiën regelt, je patiëntenrechten vertegenwoordigt, of beslissingen mag nemen over je (medische) zorg wanneer je dat niet meer zelf kan.

Wilsbekwaamheid – wilsonbekwaamheid

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen patiënten die wilsbekwaam zijn en patiënten die wilsonbekwaam zijn. Aangezien voor iedere medische tussenkomst een toestemming vereist is van de patiënt zelf, of van zijn vertegenwoordiger, zal een arts, alvorens een medische handeling te stellen, altijd inschatten of je wilsbekwaam bent of niet.

Is de zorgverlener of arts van mening dat je niet in staat bent om de gevolgen van een beslissing te overzien, dan kan hij of zij oordelen dat je wilsonbekwaam bent. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij dementie, een hersenletsel, mentale beperking, coma, de ziekte van Parkinson …

Oordeelt de zorgverlener of arts dat je wel wilsbekwaam bent, dan kan je als patiënt gewoon zelf medische en zorggerelateerde beslissingen nemen. Uiteraard kan je steeds advies inwinnen bij artsen, zorgverleners en/of naasten. Wilsbekwame palliatieve patiënten die ondragelijk lijden, kunnen overigens kiezen voor palliatieve sedatie of onder strikte voorwaarden voor euthanasie. Ongeacht of je wilsbekwaam bent of niet heb je als palliatieve patiënt altijd recht op palliatieve zorg.

Is de patiënt volgens de zorgverlener of arts niet wilsbekwaam? Dan bepaalt artikel 14 van Wet Patiëntenrechten wie als vertegenwoordiger optreedt. Als er vooraf een vertegenwoordiger werd aangewezen, treedt die op. Slechts als er geen vooraf aangewezen vertegenwoordiger is, zal de rechter, volgens een vaste volgorde, een bewindvoerder aanduiden die als vertegenwoordiger optreedt.

Hieronder worden een aantal zaken besproken die je kan doen om ervoor te zorgen dat jouw belangen worden behartigd wanneer je wilsonbekwaam wordt.

Waarom een zorgvolmacht opstellen?

Patiënten die meerderjarig en wilsbekwaam zijn, kunnen beslissen om een ‘zorgvolmacht’ op te stellen. Op die manier kan je iemand aanduiden die je financiële en persoonlijke zaken regelt wanneer je dat zelf niet meer kan. Je duidt best iemand aan die je vertrouwt zoals je mantelzorger, familielid of vriend.

Een zorgvolmacht kan je geven voor enerzijds je financiële belangen (bv. het beheer van je rekeningen, betalingen) en voor anderzijds beslissingen over jouw persoon en jouw leven (bv. opname in een woonzorgcentrum, keuze van een arts …). Je kan hiervoor ook verschillende personen aanstellen. Indien je nog wilsbekwaam bent, belet een zorgvolmacht je niet om zelf nog over jouw eigen financiën, zorg en leven te beslissingen. Als er een vermoeden is van misbruik, kan de vrederechter op vraag van derden tussenkomen.

1. Wat zijn de voordelen van een zorgvolmacht?

  • Met een zorgvolmacht kan je vermijden dat je een vrederechter een bewindvoerder aanduidt. Een bewindvoerder is iemand onpartijdig, die aangewezen wordt door de rechter en jouw belangen vertegenwoordigt.
  • Het toekennen van een zorgvolmacht belet niet dat je zelf nog vrij bent om over je vermogen te beschikken.
  • De zorgvolmacht kan ingaan op om het even welk moment. Ook als je wilsbekwaam bent kan je al een aantal taken laten opvolgen door de persoon die je daarvoor aanduidt in de zorgvolmacht. Wanneer een erkende arts vaststelt dat je niet meer wilsbekwaam bent, treedt de zorgvolmacht automatisch in werking.

2. Hoe geef je een zorgvolmacht?

Maak zo gedetailleerd mogelijk een schriftelijke overeenkomst op. Een notaris kan je daarbij helpen. Hij of zij waakt er ook over dat de zorgvolmacht in jouw belang is. Bij het opstellen van een zorgvolmacht houd je best rekening met volgende zaken:

  • Geef aan of je een volmacht geeft over het beheer van je vermogen (rekeningen, betalingen) of ook over de beschikking ervan (verkoop, schenking).
  • Als je meerdere volmachthebbers aanduidt (bv. je kinderen), baken dan duidelijk de bevoegdheden af. Wie doet de controle? Wie coördineert? Welke vergoedingen krijgen de volmachthebbers?
  • De datum waarop de volmacht ingaat, bepaal je zelf. Je kan in de overeenkomst ook aangeven dat de volmacht pas ingaat wanneer je niet meer in staat bent om zelf je zakelijke belangen uit te voeren en te verdedigen.
  • De volmacht moet ondertekend worden door jezelf en door de persoon/ personen aan wie je de volmacht geeft.
  • De overeenkomst moet geregistreerd worden in een centraal register. Ook de herroeping van de zorgvolmacht moet geregistreerd worden in een centraal register. Dat kan:
    • bij de griffie van het vredegerecht in jouw verblijfplaats
    • bij de notaris die de zorgvolmacht opstelde

Meer info?
Neem dan een kijkje op https://www.notaris.be/erven-schenken/beheren/de-zorgvolmacht

Let op! Het toekennen van een zorgvolmacht is niet hetzelfde als het aanwijzen van een vertegenwoordiger of een vertrouwenspersoon. Een vertegenwoordiger handelt in jouw naam als patiënt wanneer je wilsonbekwaam wordt en ziet erop toe dat jouw patiëntenrechten steeds worden gerespecteerd. De vertrouwenspersoon waakt mee over jouw rechten, wanneer je nog wilsbekwaam bent maar kan niets in jouw plaats beslissen.

In een zorgvolmacht kan je wel vastleggen wie jouw patiëntenrechten mag uitoefenen wanneer je niet meer wilsbekwaam bent. In principe is die persoon dan je vertegenwoordiger.

Meer informatie over een vertegenwoordiger kan je hier nalezen: https://leif.be/vragen-antwoorden/verwar-de-volgende-3-begrippen-niet-vertrouwenspersoon-vertegenwoordiger-getuigen-wilsverklarin/

Meer informatie over het aanwijzen van een vertrouwenspersoon kan je hier vinden https://leif.be/vragen-antwoorden/vertrouwenspersoon/

Waarom nog wilsverklaringen opmaken?

In een zorgvolmacht leg je vast wie je financiële en/ of persoonlijke belangen mag regelen wanneer je wilsonbekwaam wordt. Een zorgvolmacht zegt evenwel niets over jouw specifieke wensen wat betreft de behandeling die je krijgt, je levenseinde en uitvaart. Om jouw wensen daaromtrent vast te leggen kan je verschillende soorten voorafgaande wilsverklaringen opstellen. Die wilsverklaringen komen dan in jouw medisch dossier terecht, waardoor zorgverleners onmiddellijk jouw wensen kunnen raadplegen.

1. De voorafgaande negatieve wilsverklaring

Je bepaalt dan schriftelijk welke zorg, behandeling, levenseinde … je niet wil wanneer je wilsonbekwaam wordt.

Meer info?
Bezoek dan de website https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/negatieve-wilsverklaring//

2.  Voorafgaande wilsverklaring euthanasie bij onomkeerbare coma

Onder bepaalde voorwaarden maakt de wet het mogelijk om een wilsverklaring op te stellen waarin men vraagt om euthanasie indien men onomkeerbaar het bewustzijn verliest.

Meer info?

Bezoek dan de website: https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/wilsverklaring-euthanasie/

3. Verklaringen betreffende wat er met je lichaam gebeurt na je overlijden:

a) Verklaring voor orgaan-, weefsel- en celdonatie

Hoewel de wet bepaalt dat iedereen die overlijdt een potentiële donor is, gebeurt het in de praktijk vaak dat de nabestaanden daar anders over beslissen. Je kan je wensen wat betreft orgaandonatie vooraf laten vastleggen in een verklaring.

Meer info?

Bezoek dan de website https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/verklaring-voor-orgaandonatie-belangrijke-aanpassing/

b) Verklaring inzake de wijze van teraardebestelling

Via de verklaring inzake de wijze van teraardebestelling leg je jouw wensen vast wat betreft de wijze van uitvaart.

Meer info?

Bezoek dan de website: https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/wilsbeschikking-teraardebestelling/

c) Ter beschikking stelling aan de wetenschap

Je kan er ten slotte voor kiezen je lichaam ter beschikking te stellen aan de wetenschap.

Meer info? https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/lichaamsschenking-aan-de-wetenschap/

https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/lichaamsschenking-aan-de-wetenschap/

Wil je als mantelzorger het gesprek aangaan over voorafgaande zorgplanning met de persoon waarvoor je zorgt, maar weet je niet goed hoe? Ontdek dan ons boekje ‘Eerste Hulp Bij Zorgplanning’.

Andere vragen

Wat doet de Dienst Maatschappelijk Werk?

Hoor je ook soms je buurman zeggen dat de maatschappelijk werkster is geweest? Of heb je gelezen dat je voor…

Lees meer

Wat is het mantelzorgverlof?

Je kan als erkende mantelzorger bij je werkgever één maand mantelzorgverlof aanvragen. Het mantelzorgverlof kan enkel worden aangevraagd door loontrekkenden…

Lees meer

Wat is een kortverblijf? Karen, medewerker van een kortverblijf, licht toe.

In een kortverblijf kan je zorgvrager terecht voor tijdelijke opvang buiten het thuismileu. Karen Mees is werkzaam in kortverblijf Eureka…

Lees meer

Welk soort verlof kan je aanvragen als mantelzorger?

Om je mantelzorgsituatie te verlichten kan je in verschillende sectoren verlof aanvragen. Zo kan je tijd vrijmaken voor de persoon…

Lees meer

Wat als zelfstandig wonen niet meer lukt?

Heb je meldingsplicht of gunningsplicht voor een kangoeroewoning of zorgwoning. Vind een erkende lijst van serviceflats. Advies voor woningaanpassingen en...

Lees meer

Waar vind ik tijdelijk opvang voor de persoon voor wie ik zorg?

Via een kortverblijf of een dag- en verzorgingscentrum vind je tijdelijk opvang voor de persoon voor wie je zorgt.

Lees meer

Wanneer ben ik mantelzorger?

Vanaf wanneer ben je mantelzorger? Is vrijwilligerswerk mantelzorg?

Lees meer

Heb ik of mijn zorgvrager recht op een premie?

Als mantelzorger kan je in aanmerking komen voor premies die je zorgsituatie financieel kunnen verlichten.  De gemeentelijke mantelzorgpremie Zorgbudgetten van…

Lees meer

Heb ik of mijn zorgvrager recht op een tegemoetkoming bij mobiliteitshulpmiddelen?

Vanaf wanneer heb je recht op een tegemoetkoming bij mobiliteitshulpmiddelen?

Lees meer

Wat is het mantelzorgstatuut?

Twee verschillende types erkenningsattesten voor mantelzorgers Vanaf 1 september 2020 kan je als mantelzorger een officiële erkenning aanvragen: ‘het mantelzorgstatuut’….

Lees meer