Wat houdt het actieplan mantelzorg in?

Op 23 juni 2026 lichtte minister Frank Vandenbroucke zijn nieuwe federale actieplan mantelzorg toe in het UZ Leuven. Dit plan is een belangrijk signaal voor de vele mantelzorgers in België. Het bevestigt een engagement van de federale overheid om mantelzorgers ook in de toekomst te ondersteunen. Mantelzorgers zijn namelijk een belangrijke factor om de uitdagingen in onze gezondheidszorg beheersbaar te houden.

We juichen de komst van het plan toe en de nadruk die er gelegd wordt op administratieve vereenvoudiging en het belang van mantelzorgers in het ziekenhuis. Tegelijk zien we nog ruimte om het statuut van mantelzorgers te verbeteren. 

We halen graag enkele van de belangrijkste punten uit dit plan hieronder aan. Let op! Heel wat zaken in dit plan zijn nog niet in voege. Ze moeten nog uitgevoerd worden: 

Vereenvoudiging

Automatische verlenging van de mantelzorgerkenning met sociaal voordeel

Ben je mantelzorger van een persoon met een permanente aandoening dan zou je erkenning met sociaal voordeel, eens het actieplan in werking treed, steeds automatisch verlengd worden.  

Aanpassing formulieren erkenning

De formulieren die je moet invullen voor het aanvragen van je erkenning zouden ook worden aangepast. Verschillende elementen zouden erin verduidelijkt worden of geschrapt. Ook de wirwar aan medische schalen die hierop vermeld worden, zou worden geschrapt. Het kabinet van de minister onderzoekt of het mogelijk is om de verklaring op eer te vereenvoudigen, zodat het aanvraagproces makkelijker wordt en eventueel gedigitaliseerd kan worden. 

Aanpassing erkenningsattesten

Bij de toekenning van je erkenning ontvang je een formeel attest. Dit attest zou worden uitgebreid met QR-codes naar de websites van de erkende mantelzorgverenigingen en de algemene federale website voor mantelzorgers. Zo zou het attest niet enkel meer een administratief bewijsstuk zijn, maar ook een toegangspoort naar extra informatie. 

Toegang tot gegevens

Als mantelzorger neem je heel wat verantwoordelijkheden op. Het kan zijn dat je medicatie klaarlegt, afspraken vastlegt, helpt met medische administratie, ... Vaak heb je geen formele toegang tot de informatie die daarvoor nodig is. Die informatie zit opgesloten in systemen waar alleen je zorgvrager toegang tot heeft, ook al is die persoon misschien niet meer in staat om deze informatie zelf te beheren. Het kabinet Vandenbroucke wil onderzoeken of er een juridisch kader gecreëerd kan worden om de toegang tot deze gegevens mogelijk te maken.

Flexibilisering

Flexibilisering mantelzorgverlof

Vanaf 1 juli zal je 6 maanden voltijds mantelzorg kunnen opnemen (voorheen: 3 maanden) of een equivalent hiervan! In samenspraak met je werkgever zal je ook verlof kunnen opnemen in periodes van één week, in plaats van momenteel minimaal één maand. 

Eerstelijnspsychologische hulp

Verlof helpt alleen mantelzorgers die aan het werk zijn. Maar zorgen kan voor iedereen zwaar zijn, ook voor gepensioneerden, studenten en mensen die hun job hebben opgegeven. Daarom benadrukt het kabinet nog eens dat mantelzorgers ook gebruik kunnen maken van eerstelijnspsychologische hulp.

Er zal een bijzondere focus gelegd worden op het in de kijker zetten van het beschikbare aanbod voor jonge mantelzorgers. Bij deze groep jongeren werd aangetoond dat zij meer mentale en lichamelijke klachten ervaren dan jongeren die geen mantelzorger zijn.

Erkenning

'Mantelzorger' in je GMD

Het is de bedoeling dat er een vakje voorzien wordt in je Globaal Medisch Dossier waar de huisarts kan aanduiden of je mantelzorger bent. Je zou dan wel in het bezit moeten zijn van een erkenningsattest als mantelzorger.

Het betrekken van mantelzorgers in het ziekenhuis

Het kabinet benadrukt dat ze ziekenhuizen zullen blijven sensibiliseren over het betrekken van mantelzorgers in het ziekenhuis door ze wegwijs te maken in de beschikbare tools (bv. de toolkit 'Bouwstenen Mantelzorg' van Coponcho). Deze tools bieden ziekenhuizen de nodige handvatten om op eigen tempo aan de slag te gaan met mantelzorgondersteunende acties, zodat mantelzorgers volwaardige partners in het zorgtraject kunnen worden.